Blog o Japonii. Japoneczka

Obi, to element stroju kobiecego i męskiego – misternie wykonane, swoiste dzieło sztuki, nierozerwalnie związane z codziennym życiem ludzi żyjących na wyspach japońskich. Pozycja społeczna właściciela, pora roku, rodzaj ceremonii określały rodzaj obi. Lżejsze, bez podszewki, nosiło się latem, podwójne, o wyszukanych wzorach zakładane były na ważne uroczystości.

Mogą być jedwabne, lniane, malowane, haftowane, wełnanio-tkane w niezliczone wzory. Pracowitość twórców, dbałość o szczegóły, wyczucie subtelnego piękna, to tylko niewiele z cech, które możemy dotrzeć patrząc na to dzieło sztuki. Przez wieki zmieniały się jego rozmiary by osiągnąć najbardziej rozbudowane formy w XIX wieku.

W pierwszych stuleciach n.e podstawowym surowcem do produkcji okryć ciała było łyko drzew i krzewów oraz konopie. Później zaczęto uprawiać chińską pokrzywę o nazwie ramia. W wieku IV i V przybywali na wyspy Koreańczycy i Chińczycy, którzy przywieźli ze sobą jedwabniki. Zaczęto stosować bardziej skomplikowane techniki farbowania, tkactwa, hafciarstwa i jedwab stał się materiałem specjalnego przeznaczenia. Stroje z niego mogli nosić tylko najbogatsi. Uwielbiam czuć pod palcami jedwab, mam wrażenie, że jest niesamowicie ciepły, delikatny, gładki, miękki, a zarazem gruby i mięsisty.

Stroje prezentowały przeważnie otaczającą naturę i były to: sosna (szyszki symbolizowały idealny związek pomiędzy kobietą, a mężczyzną), bambus, żurawie (symbolizowały zdrowie, pokój, mądrość), żółwie (długowieczność), śliwy (wytrwanie w przeciwnościach losu), chryzantemy (symbol długowieczności).

W okresie Edo, czyli 1603-1868, kobiety i dziewczęta nosiły pasy wiązane z tyłu, a kurtyzany z przodu. Wiązało się go w taki sposób, aby całkowicie zasłaniał przeponę, w przypadku panien zachodził na piersi, a u mężatek był tuż pod biustem. Pas o długości 3 lub 4 m i szerokości 33 cm ułatwiał siedzenie, podtrzymując plecy, co zapobiegało garbieniu się.

Do prawidłowego wiązania obi potrzebne były takie akcesoria jak obijme (wąski paseczek nakładany i przewiązywany w połowie szerokości obi) i obidone (klamra do obi).

Po rodzaju wiązania można było poznać pozycję, charakter, wiek oraz rangę społeczną kobiety. Białe pasy kobiety zakładały do ceremonii ślubnych, ale te same pasy noszone przez wdowę oznaczały, że nie wyjdzie ona już za mąż. Pas czarny zakładano do ceremonii pogrzebowych. Rodzaj i kolor obi dopasowywane były do kimona, jego koloru, pory roku, otoczenia, sezonowych świąt i jego właściwego przeznaczenia. Ważne było dopasowanie całego zestawu do wieku noszonej osoby z połączeniem kolorystycznym całości. Po dziś dzień można wyróżnić następujące rodzaje obi:

- maru obi – ciężkie, bardzo obficie zdobione, noszone do ważnych uroczystości. Najczęściej przedstawiające sceny dworskie, architekturę i sceny natury. Wymiary: początkowo 2, potem 3 lub 4 m długości, szerokość 30 do 33 cm.

- fukuro obi - lżejsze, również bardzo zdobne, ręcznie malowane lub haftowane. Nie pokryte w całości wzorem, rozłożonym na ok. 60 % pasa. Wymiary 4 m długości, a szerokość 3 cm.

- nagoya obi - krótkie, mniej formalne, wygodne, skromne lub bogate w hafty lub złocenia. Używane często i dziś.  Wymiary: długość 3 m, szerokość 15 cm/30 cm.

- hanhaba obi - użytkowe, z prostych tkanin. Wykorzystywane głównie do yukaty i kimon codziennych, nieformalnych. Wymiary: długość 3 m, a szerokość 15 cm.

- kaku obi – pasy do kimon męskich (do walk). Są wykonywane z bawełny i usztywniane. Wymiary: 4 m długość, a szerokość 10 cm.

- heko obi - miękka, lekka szarfa, wiązana w kimonach męskich i damskich typu yukata oraz do kimon dziecięcych. Pas nieformalny, codzienny. Wymiary: 4, 5 m, a szerokość 45-70 cm dla dorosłych, a dla dzieci 2 m, szerokość 4 cm.

Obi gejszy – geiko wiązane było w węzeł pudełkowy, a maiko, wiązały swoje obi tak, aby zwisało niemal do kostek.

Dzieciom na uroczystość związaną z ukończeniem trzeciego, piątego i siódmego roku życia zakłada się kimona w miękkie pasy.

Znanych jest około 20 podstawowych sposobów wiązania obi, chociaż przeczytałam, że może być ich być i nawet 100. Nazwy bywają bardzo sympatyczne jak: motyl, bębenek, lazurek, wróbel z rozpostartymi skrzydłami, schowek na książkę, itp. Opanowanie sztuki dopasowywania pasa obi i zakładania można nauczyć się na specjalnych kursach.

Były dwie metody farbowania. Pierwszy to shibori, poprzez uzyskiwanie wzoru z niebarwionych elementów i związywanie drobnych fragmentów tkanin. Drugi to yuzen, czyli farbowanie poprzez nakładanie kleistej pasty ryżowej na szablon ułożony na danej tkaninie. Po wyschnięciu kryto go barwnikiem, miedzy innymi służyły tu: kora dębu, sok z jagód i inne środki występujące w naturze.

Do tkania wykorzystywano takie techniki jak: splot prosty i rządkowy. Techniki nishiki (piękna kolorystyka) dawała ogromne możliwości tworzenia wielobarwnych wzorów. Do zdobienia wykorzystywano również haft.

Ze względu na tradycję, chyba każdy Japończyk posiada tradycyjne kimono z nieodłączonym obi. Pasy jak i same kimona przekazywane są z matki na córkę oraz ofiarowywane na szczególne okazje. Dzięki szczególnemu szacunkowi do dawnych strojów podtrzymywane są tradycje rzemiosła artystycznego. Ich techniką, czyli zdobieniem, farbowaniem czy haftowaniem zajmują się wyspecjalizowani artyści. Subtelna estetyka japońska przenika wszystkie sfery życia człowieka, wraz ze sferą sacrum, objawia się w stroju kobiecym, czego przykładem są obi.

Nie znaleziono podobnych stron.